Kantelpunten

Een collega van mij aan de Wageningen Universiteit houdt zich bezig met kantelpunten in ecosystemen. Dat wil zeggen dat een complex systeem zijn stabiliteit vindt in de vele onderlinge interacties die binnen het systeem plaats vinden. Ik vergelijk dit altijd met een vogelnestje. Dat is een verdomd stevig bouwwerkje dat door een vogel vanuit takjes in elkaar gestoken is. Als kind haalden we weleens zo’n nestje uit een boom, meestal in de herfst als de bladeren er af vielen want dan zag je het nest plotseling zitten. Het was een heel stevig ding waar je gerust mee kon voetballen. Als je er een stokje uit trok gebeurde er niets. Nog een heleboel stokjes verder gebeurde er nog steeds niets. Tot je op een bepaald moment het zoveelste stokje er uit trok, dan stortte het bouwwerk uit elkaar. Dat geldt ook voor ecosystemen, maar ook voor economische systemen of willekeurig ieder ander systeem dat complex genoeg is en vele interacties kent (prattitya samut pada). Onze (hart)geest is ook zo’n systeem.

Wij leren al jong om de gebeurtenis waar aan wij blootgesteld worden te omschrijven met een verhaal. Zodra we de werkelijkheid die wij ervaren kunnen omkleden met een verhaal wordt het begrijpelijk en creëren we de illusie dat we er enige macht over hebben of dat we ellende kunnen vermijden. Het geeft ons het gevoel een plaats te hebben binnen deze werkelijkheid en niet verloren te zijn in een onbeschrijfelijke chaos, die de werkelijkheid natuurlijk wel is. Dit mechanisme helpt ons de leegte van een vijandige werkelijkheid op afstand te houden en de illusie te scheppen van een zekere veiligheid zolang ik het allemaal kan verklaren of in ieder geval in een verhaal te vatten. Tegen de tijd dat wij volwassen zijn zit dit mechanisme zo diep in ons verankerd dat het net als het vogelnestje heel erg stevig is. Wij zijn niet meer in staat het los te laten, want zodra we in die richting denken loert het gevaar om de hoek van gek worden of van volledig in het niets op te lossen.

De kern van het ontwaken zoals dat in het Boeddhisme beschreven wordt is een volledig open staan voor de werkelijkheid zonder er iets aan toe te voegen. Zonder verhalen dus. Dat lukt dus niet vanuit de wil of vanuit oefening. Want ons hele construct van het zelf is verbonden met de verhalen die wij in ons leven gemaakt hebben. Maar de beoefening kan ons langzaam leiden langs een weg waarbij de verhalen een voor een oplossen. Zo kun je op het punt terecht komen waar het kantelpunt bereikt wordt en plotseling alle verhalen dood neervallen. Wat er dan ontstaat is niet te beschrijven en uniek voor ieder individu. De tegenstelling tussen de Noordelijke en de Zuidelijke school valt dan geheel weg. Zij hebben beiden gelijk.

2 reacties op Kantelpunten

  1. Jobbe 23 juli 2015 op 11:57 #

    Leuk, doet me denken aan een discussie van gisteren met twee collega’s waarin ik plotseling uitriep: “Hè, dat ERFGOED, dat is precies het probleem. Zo gauw iets erfgoed heet, dan is het in kannen en kruiken, nou en dan komen de problemen. Eigenlijk wil je dat zo snel mogelijk terug naar archeologie, als wetenschap, en de boel zoveel mogelijk erfgoed vrij houden, gatverdamme dat erfgoed ook altijd!”

    Mijn collega’s keken me daarna wat meewarig aan….
    😉

    Jobbe
    (archeoloog)

  2. Nynke 24 juli 2015 op 08:22 #

    Dit noem ik voor mij synchroniteit, wat je daar nu omschrijft heb ik gisteren mogen ervaren door met mijn handen in de verf te dompelen en al schilderend liggend met de handen vol verf op het papier de illusie heb gevoeld. Dan in de illusie verblijven……toen ik mijn ogen opendeed zag ik inderdaad chaos op t papier, tja en daar zit je dan ……al voelend kreeg ik een andere kleur door en daar ging ik mee verder en het ongelooflijke was ik zat letterlijk vast aan mijn papier: ik wilde de controle houden.
    En dan wanneer je die kunt loslaten, dat gebeurde op t moment dat mijn handen weer los van het papier kwamen dan ontstaat er een Leegte en om daar in te verblijven is voor mij zo moeilijk. Ik wilde maar weg kon niet zijn en de gedachten ( verhaaltjes) zoals je ook in het begin stuk schrijft blijven binnen komen als oud patroon om je veilig te voelen binnen die werkelijkheid.

    Ik kan een ieder aanraden dit eens te ervaren door zo met kleur en verf bezig te zijn en je helemaal in t gevoel brengt. Dank voor deze mooie heldere uitleg Olaf

    Nynke

Geef een reactie

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Een site van WebZenz.

Pin It on Pinterest

Share This